W połogu trzymaj matkę, a matka będzie trzymać dziecko

Kobieta po dziewięciu miesiącach ciąży i porodzie przeszła ogromne obciążenie: wyprodukowała dodatkowe półtora litra krwi, przybrała na wadze, urodziła dziecko, utraciła przy trzecim okresie porodu (oddzielanie łożyska) około pół litra krwi, zrzuciła kilka kilogramów wagi w ciągu kilku godzin. Patrzy w lustro, a jej brzuch wciąż wygląda jak w siódmym miesiącu ciąży. Nie ma chwili odpoczynku, bo niemal od razu po porodzie opiekuje się dzieckiem, a laktacja rusza bez pytania, czy ma na to siłę. 

Wśród położnych i douli krąży powiedzenie: „W połogu trzymaj matkę, a matka wtedy będzie trzymać dziecko” – czyli wsparcie skupia się wokół mamy. Noworodek poradzi sobie bez wielkiej, bezpośredniej uwagi osób wspierających, to mama potrzebuje energii i wsparcia.

Rola taty

Konkretne, proste rzeczy, które realnie pomagają, np. posprzątane mieszkanie, utrzymane według standardu partnerki (jeśli jest pedantyczna i źle się czuje w nieporządku, warto utrzymać ten wyższy standard, nie własny, bardziej wyrozumiały dla bałaganu).

Lojalność – ojciec zawsze stoi po stronie mamy, kiedy chodzi o jej kompetencje w opiece nad dzieckiem, niezależnie od tego, kto przychodzi z radami (babcia, ciocia, nawet położna jako autorytet medyczny). Wątpliwości można przedyskutować później, w cztery oczy, ale w danym momencie – zawsze murem za partnerką, nigdy nie podważając jej kompetencji czy intuicji. Wspólny kurs szkoły rodzenia pomaga zbudować wspólną wiedzę i naturalny, zgodny front – a Jeśli z jakiegoś powodu tata nie zdobył tej wiedzy, to mimo wszystko jego rolą jest zaufanie i lojalność wobec partnerki jako najlepszej możliwej matki dla tego dziecka.

Przyziemne rzeczy: nadążanie z praniem (w tym okresie jest go dużo więcej), układanie rzeczy w szafach tak, żeby partnerka łatwo znalazła to, czego potrzebuje. Jeśli dotychczas określone obowiązki domowe (np. pranie) wykonywała zawsze kobieta, teraz jest dobry moment, żeby się tego nauczyć praktycznie, a nie tylko teoretycznie – przejąć to zadanie na tydzień i poznać szczegóły (program, temperatura, płukanie), zamiast potem zadawać osiem pytań na bieżąco, co w praktyce bywa bardziej obciążające niż pomocne.

Pięć pełnowartościowych posiłków dziennie dla mamy – doba wydłuża się przez nocne wstawanie, więc trzeba to inaczej rozplanować. Posiłek powinien mieć białko, węglowodany, zdrowe tłuszcze i dużo kolorowych warzyw i owoców – żadnej specjalnej „diety laktacyjnej” nie potrzeba, obowiązuje zwykła piramida żywienia (dostępna np. na stronach NFZ). Rola taty to nie samodzielne gotowanie wszystkiego, ale zorganizowanie tego – przez catering, zakupy z dostawą, wcześniej zrobiony jadłospis, albo zaangażowanie dziadków, którzy często chcą pomóc, ale nie wiedzą jak – obiad czy koszyk żywieniowy pod drzwiami to jedna z najprostszych form takiej pomocy.

Picie – w połogu potrzeba minimum około 2 litrów płynów dziennie, co dla osób bez takiego nawyku jest wyzwaniem. Warto, żeby zawsze w zasięgu ręki (zwłaszcza podczas karmienia) była lubiana przez mamę woda, herbata czy kompot, najlepiej w termosie, żeby zostawała ciepła mimo przerw.

Przejmowanie opieki nad dzieckiem

Mimo wcześniejszych planów o „dzieleniu się” opieką, u mamy może się pojawić tak zwany “syndrom lwicy” – silna zaborczość wobec dziecka, mimo ogromnego zmęczenia i trudności z oddaniem opieki komukolwiek, w tym tacie. Choć nie warto wtedy oddawać dziecka dziadkom czy innym osobom, tata powinien się „przebić” – to jego dziecko i jego przestrzeń, do której też się przygotowywał. Mimo stresu związanego z tym, że partnerka patrzy mu na ręce, z czasem dochodzi do wniosku: „on to robi, nie muszę robić wszystkiego sama”. Czasem podział opieki idzie gładko, zgodnie z planem, czasem trzeba o swoją przestrzeń przy dziecku trochę zawalczyć – warto to robić.

Łazienka ma być „świętym miejscem” – kiedy mama się kąpie, dziecko zostaje z tatą, bez niani elektronicznej podsłuchującej kąpiel i bez wybiegania z pianą na włosach, kiedy dziecko łka. Dziecko czasem płacze w czyichkolwiek ramionach – to nie powód, żeby przerywać mamie czas na higienę.

Docenianie i wyrażanie uczuć

Po porodzie kobiety często mają trudność z postrzeganiem własnego ciała – brzuch wciąż wygląda jak w siódmym miesiącu, ale bez napięcia, z rozstępami, do tego dochodzi niedosypianie i poczucie, że „wszystko jest okropnie”. Warto wspierać elastycznie: gotowość, kiedy partnerka mówi „chcę poćwiczyć” albo (na dalszym etapie) „potrzebuję iść do fizjoterapeuty uroginekologicznego”. Czasem dobrym prezentem są spotkania z trenerem personalnym – ale tylko jeśli to naprawdę coś, czego partnerka chce, a nie sugestia, że „coś jest nie okej” – tu potrzeba dużego wyczucia. Najważniejsze: jeśli kobieta mówi, że chce wyjść i zadbać o siebie, warto zrobić wszystko, żeby to było możliwe – przejąć dom i dziecko na ten czas.

Ojcowie są niezastąpieni w wyrażaniu uznania słowami – nie wystarczy założenie typu „skoro raz powiedziałem, że kocham, i nie odwołałem, to wiadomo, że kocham”. W połogu trzeba to wyrażać otwarcie: wdzięczność za urodzenie dziecka, zachwyt nad tym, jak silne okazało się ciało partnerki. Takie słowa są bezcenne, bo kobiety często same nie doceniają własnego ciała i swojej mocy, oceniając siebie tylko przez pryzmat „dzisiaj jestem rozmazana, nie radzę sobie”. Zmywarkę może wyjąć każdy, ale tego rodzaju wsparcie emocjonalne może dać właściwie tylko partner.

Drobne gesty też zostają w pamięci na długo – pierścionek kupiony przy narodzinach, który dziecko dostanie na przykład na 18. urodziny, bukiet kwiatów przy powrocie do domu (najlepiej razem z posprzątanym mieszkaniem).

Pierwsze dni po porodzie to też początek nowej roli dla taty. W dużej mierze na nim trzyma się stabilność systemu rodziny – stąd wartość wspólnego przygotowania, na przykład przez szkołę rodzenia z osobnymi zajęciami dla ojców.

FAQ

Na czym naprawdę polega wsparcie taty w połogu?
Na trzymaniu mamy, a nie dziecka, czyli na prostych, konkretnych działaniach jak sprzątanie, pranie i organizacja jedzenia. Noworodek poradzi sobie bez bezpośredniej uwagi tylu osób, to mama potrzebuje energii i wsparcia.

Co oznacza lojalność ojca w tym okresie?
Stanie murem za kompetencjami partnerki, niezależnie od tego, kto przychodzi z radami, babcia, ciocia, nawet położna. Wątpliwości można przedyskutować później, w cztery oczy, ale w danym momencie liczy się wspólny, zgodny front.

Czym jest syndrom lwicy?
To silna zaborczość mamy wobec dziecka, mimo ogromnego zmęczenia i wcześniejszych planów o dzieleniu się opieką. Tata powinien się mimo to przebić do opieki, bo to też jego dziecko i jego przestrzeń.

Dlaczego łazienka ma być świętym miejscem?
Żeby mama miała czas dla siebie bez niani elektronicznej podsłuchującej kąpiel i bez wybiegania z pianą na włosach, gdy dziecko łka. Dziecko czasem płacze w czyichkolwiek ramionach, to nie powód do przerywania mamie czasu na higienę.

Co najbardziej liczy się w docenianiu partnerki?
Wypowiadane słowami uznanie i wdzięczność za to, jak silne okazało się jej ciało. Zmywarkę może wyjąć każdy, ale tego rodzaju wsparcie emocjonalne realnie może dać tylko partner.

W Koali

O takich sprawach i wielu innych opowiadamy na naszych zajęciach szkoły rodzenia i warsztatach.

Sprawdź, czy odpowiada Ci nasz sposób mówienia o porodzie, połogu i pielęgnacji noworodka.

Zobacz jak możemy Ci pomóc.